മുഹമ്മയുടെ പാടങ്ങളിലും കായൽക്കരകളിലും വെളുത്ത ചിറകുകളുടെ കാവൽക്കാരൻ; കന്നുകാലി കൊക്ക് പ്രകൃതിയുടെ വിശ്വസ്ത കൂട്ടുകാരൻ

Cattle Egret

മുഹമ്മ: വേമ്പനാട്ടുകായലിന്റെ തീരങ്ങൾക്കപ്പുറം പച്ചപുല്ല് വിരിഞ്ഞ വയലുകളിലും മേയുന്ന പശുക്കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിലും പതിവായി കണ്ണിൽപ്പെടുന്ന ഒരു വെളുത്ത അതിഥിയുണ്ട്. നാട്ടുകാർ സ്നേഹത്തോടെ കന്നുകാലി കൊക്ക് എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഈ പക്ഷി, മുഹമ്മയുടെ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യത്തിന് നിശ്ശബ്ദമായി മിഴിവേകുന്ന ജീവസാന്നിധ്യമാണ്.

പ്രഭാതമഞ്ഞ് പടർന്ന മുഹമ്മയുടെ വയലുകളിൽ കന്നുകാലികൾക്ക് പിന്നാലെ പതിയെ നടന്ന് നീങ്ങുന്ന ഈ വെളുത്ത പക്ഷിയെ കാണുമ്പോൾ പ്രകൃതി തന്നെ വരച്ച ഒരു മനോഹര ചിത്രമാണ് മനസ്സിൽ തെളിയുന്നത്. ഭക്ഷണം തേടുന്ന ഒരു പക്ഷി മാത്രമല്ല ഇത്; മുഹമ്മയുടെ ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിന്റെ അവിഭാജ്യഘടകമാണ് കന്നുകാലി കൊക്ക്.

ലോകത്തിന്റെ ഉഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശങ്ങളിലാകെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഈ പക്ഷിയുടെ ശാസ്ത്രീയ നാമം Bubulcus ibis എന്നാണ്. ഹെറോൺ കുടുംബത്തിൽപ്പെടുന്ന ഈ ഇനം, കന്നുകാലികൾ മേയുമ്പോൾ അവയുടെ ചലനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വരുന്ന വെട്ടുക്കിളികൾ, ഈച്ചകൾ, ചെറുപ്രാണികൾ, തവളകൾ തുടങ്ങിയവയെ ഭക്ഷണമാക്കിയാണ് ജീവിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കർഷകരുടെയും കന്നുകാലികളുടെയും സ്വാഭാവിക കൂട്ടുകാരൻ എന്ന വിശേഷണവും ഈ പക്ഷിക്കുണ്ട്.

പ്രജനനകാലത്ത് തലയിലും നെഞ്ചിലും പുറകിലുമായി സ്വർണനിറം കലർന്ന ഓറഞ്ച് തൂവലുകൾ വിരിയുമ്പോൾ കന്നുകാലി കൊക്കിന്റെ ഭംഗി ഇരട്ടിയാകും. സാധാരണ വെളുത്ത നിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഈ പക്ഷി അന്നേരം പ്രകൃതിയുടെ അലങ്കാരമണിഞ്ഞ അതിഥിയെപ്പോലെയാണ്.

വേമ്പനാട്ടുകായലിന്റെ തീരപ്രദേശങ്ങളും നെൽപ്പാടങ്ങളും തുറസ്സായ പുൽമേടുകളും നിറഞ്ഞ മുഹമ്മ പോലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഈ പക്ഷിക്ക് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ആവാസവ്യവസ്ഥയാണ്. മഴക്കാലം അവസാനിച്ചതോടെ കേരളത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലേതുപോലെ മുഹമ്മയിലും ഇവയുടെ സാന്നിധ്യം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമാകാറുണ്ട്.

പ്രകൃതിയുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നതിൽ ചെറിയ ജീവികൾക്കും വലിയ പങ്കുണ്ടെന്നതിന് ജീവിക്കുന്ന തെളിവാണ് കന്നുകാലി കൊക്ക്. കൃഷിയിടങ്ങളിലെ കീടങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലും പരിസ്ഥിതിയുടെ ആരോഗ്യകരമായ ചക്രം നിലനിർത്തുന്നതിലും ഈ പക്ഷി നിസ്സംഗമായി തന്റെ ദൗത്യം നിർവഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ മുഹമ്മയുടെ വയലുകളിൽ വെളുത്ത ചിറകുകൾ വിരിച്ച് നിൽക്കുന്ന കന്നുകാലി കൊക്ക് ഒരു പക്ഷി മാത്രമല്ല; മുഹമ്മയുടെ പ്രകൃതിയുടെ നിശ്ശബ്ദ കാവൽക്കാരനും ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിന്റെ മനോഹര പ്രതീകവുമാണ്. വെളുത്ത ചിറകുകൾ കാറ്റിലുലയുമ്പോൾ, മുഹമ്മയുടെ മണ്ണും കായലും പ്രകൃതിയുമായി ചേർന്ന് എഴുതുന്ന മറ്റൊരു മനോഹര കവിത കൂടി ജന്മമെടുക്കുകയാണ്.

Breeding adult of nominate subspecies

Looking for prey disturbed by a water buffalo

Breeding eastern race adult with a frog

Non-breeding plumage