മുഹമ്മയുടെ കായലിൽ പാമ്പുപക്ഷിയുടെ വിസ്മയം; പാതിരാമണലിലെ നിശ്ശബ്ദ വേട്ടക്കാരൻ ‘ഓറിയന്റൽ ഡാർട്ടർ’

Darter

മുഹമ്മ: വേമ്പനാട്ടുകായലിന്റെ നീലജലത്തിൽ ഒരു പാമ്പ് നീന്തിവരുന്നതുപോലെ തോന്നിപ്പിക്കുന്ന അത്ഭുത കാഴ്ച പലരും കണ്ടിട്ടുണ്ടാകും. എന്നാൽ അത് പാമ്പല്ല, ഓറിയന്റൽ ഡാർട്ടർ (Anhinga melanogaster) എന്ന അപൂർവ ജലപക്ഷിയാണ്. നീളൻ കഴുത്ത് മാത്രം വെള്ളത്തിന് മുകളിലൂടെ കാണിച്ചുകൊണ്ട് നീന്തുന്ന പ്രത്യേകത കൊണ്ടാണ് ഈ പക്ഷിയെ ലോകമെമ്പാടും “സ്നേക്ക് ബേർഡ്” (Snake Bird) അഥവാ പാമ്പുപക്ഷി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.

മുഹമ്മയിലും പാതിരാമണലിലും വർഷം മുഴുവൻ പതിവായി കാണപ്പെടുന്ന ഈ പക്ഷി, വേമ്പനാട്ടുകായലിന്റെ സമ്പന്നമായ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ ജീവനുള്ള അടയാളങ്ങളിലൊന്നാണ്. കായലോരങ്ങളിലെ മരക്കൊമ്പുകളിലും, ശാന്തമായ ജലാശയങ്ങളിലുമായി ചിറകുകൾ വിരിച്ചുണക്കി നിൽക്കുന്ന ഡാർട്ടറിന്റെ കാഴ്ച മുഹമ്മയുടെ പ്രകൃതിഭംഗിക്ക് മാറ്റുകൂട്ടുന്ന അപൂർവ അനുഭവമാണ്.

ഡാർട്ടറിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത അതിന്റെ വേട്ടയാടൽ രീതിയാണ്. ശരീരം മുഴുവൻ വെള്ളത്തിനടിയിലാക്കി, കഴുത്ത് മാത്രം പുറത്തുകാണിച്ചുകൊണ്ട് മത്സ്യങ്ങളെ നിശ്ശബ്ദമായി പിന്തുടരുന്ന ഈ പക്ഷി, മിന്നൽവേഗത്തിൽ മൂർച്ചയേറിയ കൊക്ക് മുന്നോട്ടെറിഞ്ഞ് ഇരയെ കുത്തിപ്പിടിക്കുന്നു. പിന്നീട് മത്സ്യത്തെ വെള്ളത്തിന് മുകളിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് വായുവിലേക്ക് എറിഞ്ഞ് വിഴുങ്ങുന്നതാണ് അതിന്റെ കൗതുകകരമായ ഭക്ഷണരീതി.

മത്സ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം തവളകൾ, ചെറുപാമ്പുകൾ, ആമകൾ, ചെമ്മീൻ, ജലകീടങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും ഡാർട്ടറിന്റെ ഭക്ഷണമാണ്. വെള്ളത്തിനടിയിൽ അതിവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കാനുള്ള കഴിവ് ഇവയെ മികച്ച ജലവേട്ടക്കാരനാക്കുന്നു.

മുഹമ്മയിലെയും പാതിരാമണലിലെയും ചതുപ്പുനിലങ്ങളും കായൽപ്രദേശങ്ങളും ഈ പക്ഷിക്ക് അനുയോജ്യമായ ആവാസവ്യവസ്ഥയാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രകൃതിസ്നേഹികളും പക്ഷിനിരീക്ഷകരും വന്യജീവി ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാരും ഈ മനോഹര പക്ഷിയെ ക്യാമറയിൽ പകർത്താൻ പതിവായി ഇവിടങ്ങളിലെത്താറുണ്ട്.

വേട്ട കഴിഞ്ഞ ശേഷം മരക്കൊമ്പുകളിൽ ചിറകുകൾ പൂർണമായി വിരിച്ചിരിച്ച് ഉണക്കുന്ന ഡാർട്ടറിന്റെ ഭാവം പ്രകൃതിയുടെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ദൃശ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. വെള്ളം കടന്നുകയറുന്ന തൂവലുകളുള്ളതിനാൽ ഓരോ മുങ്ങൽവേട്ടയ്ക്കുശേഷവും ചിറകുകൾ ഉണക്കേണ്ടിവരുന്നത് ഈ പക്ഷിയുടെ സവിശേഷതയാണ്.

ലോകത്ത് നാല് ഇനം ഡാർട്ടറുകളാണുള്ളത്. ഇന്ത്യയിലും ദക്ഷിണേഷ്യയിലുമുള്ള ഓറിയന്റൽ ഡാർട്ടർ നിലവിൽ IUCN-ന്റെ Near Threatened (ഭീഷണിയോട് അടുത്ത) വിഭാഗത്തിലാണ് ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ നാശം, ജലമലിനീകരണം, മനുഷ്യ ഇടപെടലുകൾ എന്നിവയാണ് ഇവയുടെ എണ്ണം കുറയാൻ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ.

മുഹമ്മയുടെ കായലുകളും പാതിരാമണലും ഇന്നും ഈ മനോഹര പക്ഷിക്ക് സുരക്ഷിതമായ അഭയകേന്ദ്രമായി തുടരുന്നത് പ്രകൃതിയുടെ വലിയ അനുഗ്രഹമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മുഹമ്മ വെറും വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമല്ല; അപൂർവ ജലപക്ഷികൾക്ക് ജീവൻ പകരുന്ന കേരളത്തിന്റെ സമ്പന്നമായ തണ്ണീർത്തട പൈതൃകത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗമാണെന്ന് ഓരോ ഡാർട്ടറിന്റെയും പറക്കൽ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.